۱. مبانی ESXi و استوریج
مقدمهای بر VMware ESXi
هایپروایزر ESXi یک سیستمعامل نوع Bare-Metal (Type 1) است که مستقیماً روی سختافزار سرور نصب میشود تا تمام منابع پردازشی را به ماشینهای مجازی (VM) اختصاص دهد. این سیستم، پلتفرم اصلی در محیطهای شبکههای بزرگ (Enterprise) است.
معادلِ پارتیشن و درایو
VMFS (Virtual Machine File System): نام سیستمفایلِ اختصاصی و کلاسترشدهی VMware است که درایوها با این فرمت قالببندی میشوند.
Datastore (دیتااستور): معادلِ منطقیِ یک درایو (مثل درایو C یا D در ویندوز) است که فایلهای ماشینهای مجازی، هاردها و لاگها در آن ذخیره میشوند.
پیشنیاز نصب ماشین (ISO)
برای اینکه بتوانید روی یک VM جدید ویندوز یا لینوکس نصب کنید، نمیتوانید مستقیماً CD را وارد کامپیوتر خودتان کنید. ابتدا باید فایلِ ISOِ سیستمعامل را از طریق محیط وبِ ESXi، در یکی از Datastore ها آپلود کنید تا ماشین مجازی بتواند آن را به عنوان CD-ROM بخواند.
قابلیت Autostart (روشن شدن خودکار)
اگر سرور فیزیکی به دلیل قطعی برق خاموش شود و سپس روشن شود، ماشینهای مجازیِ مهم (مثل دامین کنترلرها) خودبهخود روشن نمیشوند! در ESXi بخشی به نام Autostart وجود دارد که به شما اجازه میدهد تعیین کنید کدام VMها، با چه ترتیبی و با چند ثانیه تأخیر نسبت به یکدیگر به صورت خودکار روشن شوند.
تخصیص فضا: Thick در برابر Thin
هنگام ساختن ماشین مجازی جدید و اختصاص هارد دیسک، باید نوع Provisioning (تأمین فضا) را مشخص کنید:
Thick Provision
کل فضای هارد از همان روز اول در Datastore رزرو و اشغال میشود. اگر هارد ۱۰۰ گیگ بسازید، ۱۰۰ گیگ از فضای سرور رسماً کسر میشود. این روش برای دیتابیسها و سرورهای حساس به سرعت، بهترین گزینه است. (دو حالت Lazy Zeroed و Eager Zeroed دارد).
Thin Provision
فضای هارد مجازی فقط به اندازهی دیتای واقعیِ درون آن روی سرور فضا اشغال میکند! اگر هارد ۱۰۰ گیگ بسازید ولی فقط ۱۰ گیگ فایل داخلش باشد، فقط ۱۰ گیگ از سرور اشغال میشود. با ریختن دیتای جدید، هارد به مرور رشد میکند. (عالی برای صرفهجویی).
قابلیت Memory Hot Plug
آیا میتوان در حالی که سرور روشن است به آن رَم اضافه کرد؟ بله! با فعال کردن تیک Memory Hot Plug (و در صورت ساپورت سیستمعاملِ کلاینت مثل ویندوز سرور)، میتوانید بدون خاموش کردنِ ماشین مجازی (Zero Downtime)، رمِ آن را افزایش دهید. همین قابلیت برای CPU (Hot Add) نیز وجود دارد.
ابزار VMRC چیست؟
مخفف VMware Remote Console. یک نرمافزار سبک است که روی سیستم کلاینت (ویندوز شما) نصب میشود. به جای اینکه برای دیدن صفحه مانیتورِ سرور مجازی از محیط تحت وب و کُندِ مرورگر استفاده کنید، با زدن دکمه Launch VMRC، صفحه مانیتور سرور با سرعت، کیفیت و روانیِ بالا در یک پنجره مستقل باز میشود.
شبکهبندی در ESXi
در محیط VMware، ما دو مفهوم اصلی برای اتصال ماشینها به شبکه داریم: Virtual Switch (سوییچ مجازی) و Port Group (گروه پورت).
۱. سوییچ مجازی (vSwitch)
ماشینهای مجازی مستقیماً به کارت شبکه فیزیکی سرور وصل نمیشوند. ESXi در دلِ خود یک یا چند سوییچ مجازی (vSwitch) میسازد. کارت شبکههای فیزیکی سرور (Uplinkها) به این سوییچ مجازی متصل میشوند تا اینترنت و ارتباط خارجی را برای آن تأمین کنند.
۲. پورت گروپ (Port Group) چیست؟
در سوییچهای فیزیکی، ما پورتها را یکییکی تنظیم میکنیم (مثلاً پورت ۱ تا ۱۰ برود در VLAN 20). در مجازیسازی، ما نمیتوانیم پورتها را دستی مدیریت کنیم چون ماشینها داینامیک هستند. در نتیجه قابلیتی به نام Port Group داریم:
- پورت گروپ یک برچسب یا قالبِ تنظیمات است (مثلاً نام آن را میگذاریم "تیم مالی").
- در تنظیماتِ پورت گروپ مشخص میکنیم که مثلاً
VLAN ID = 20 باشد.
- حالا کارت شبکهی هر ماشین مجازی که به این Port Group متصل شود، به صورت اتوماتیک تمام آن قوانین و محدودیتهای شبکه را به ارث میبرد.
غول بکآپگیری: Veeam Backup & Replication
ویم (Veeam) قدرتمندترین و بیرقیبترین نرمافزار برای بکآپگیری در محیطهای مجازیسازی (VMware و Hyper-V) است. این نرمافزار بدون نیاز به نصب هیچگونه ایجنت (Agent) درون ماشینها، مستقیماً از طریق هایپروایزر از کلِ ماشین مجازی بکآپ میگیرد.
بهترین فرمت درایو برای Veeam
اگر هاردی دارید که میخواهید فایلهای بکآپ را در آن ذخیره کنید (Backup Repository)، مایکروسافت و Veeam شدیداً توصیه میکنند که آن درایو را با سیستمفایل ReFS (Resilient File System) فرمت کنید. دلیل آن قابلیت Block Cloning در ReFS است که باعث میشود عملیاتِ ساخت بکآپهای ترکیبشده (Synthetic Full) در کسری از ثانیه انجام شود و فضای بسیار کمتری اشغال کند.
بکآپ هوشمند از اپلیکیشنها (Application-Aware)
ویم فقط از فایلها کپی نمیگیرد! اگر این گزینه را روشن کنید، ویم میفهمد که داخل ماشین مجازی، مثلاً اکتیودایرکتوری، SQL Server یا Exchange نصب است. او با کمک پروتکل VSS ویندوز، دیتابیس این برنامهها را موقتاً در حالت یکپارچه قرار میدهد و بکآپ میگیرد.
قابلیت استثنایی: در زمان بازگردانی (Restore)، به جای اینکه کل ویندوز را برگردانید، میتوانید ابزار Veeam Explorer for Active Directory را باز کنید، و فقط یک یوزرِ پاکشده را مستقیماً به داخل اکتیودایرکتوریِ روشن برگردانید!
انواع ریستور کامل (Full VM Restore Modes)
Restore to Original Location
ماشین مجازی را دقیقاً با همان نام، همان مکآدرس و در همان Datastore قبلی برمیگرداند. (معمولاً ماشین فعلیِ خراب را قبلش پاک میکند).
Restore to a New Location
ماشین را با نام جدید، در یک هاستِ جدید یا استوریج متفاوت بازگردانی میکند. مکآدرسِ جدیدی هم به آن میدهد تا در شبکه تداخل آیپی پیش نیاید.
بکآپ کپی و بکآپِ خودِ ویم!
-
Backup Copy Job (بکآپ کپی):
پیروی از قانون 3-2-1! ما نباید فقط یک بکآپ داشته باشیم. با این Job، ویم یک کپی از بکآپهای گرفتهشده را به صورت اتوماتیک به یک استوریج دیگر (یا هارد اکسترنال یا کلود) میفرستد تا اگر کل سایت اول نابود شد، بکآپها زنده بمانند.
-
Configuration Backup (تنظیمات خود ویم):
ویم تمام تنظیمات، پسوردها و Jobهای خودش را در یک دیتابیس (SQL یا PostgreSQL) نگه میدارد. اگر سرور بکآپ بسوزد چطور بکآپها را برگردانیم؟ با این قابلیت، ویم هر روز از دیتابیس خودش بکآپ میگیرد (یک فایلِ کوچک .bco). با نصب ویمِ خام روی یک سرور جدید و ایمپورتِ این فایل، سرورِ بکآپِ شما در ۳ دقیقه برمیگردد!
معماری اطلاعات اکتیودایرکتوری (LDAP)
اکتیودایرکتوری دیتابیسی است که بر پایه ساختار سلسلهمراتبی و پروتکل LDAP (Lightweight Directory Access Protocol) کار میکند. هر چیزی (یوزر، گروه، کامپیوتر) در این دیتابیس آدرسِ مختص به خود را دارد.
مثال یک آدرس کامل در شبکه:
CN=Ali Rezaei, OU=IT Department, DC=corp, DC=local
مفاهیم آدرسدهی
-
DC (Domain Component):
نشاندهنده نام دامین است. برای دامین corp.local دو بخش DC=corp و DC=local خواهیم داشت.
-
OU (Organizational Unit):
همان پوشهها یا واحدهای سازمانی هستند که برای دستهبندی استفاده میشوند.
-
CN (Common Name):
نام آبجکت اصلی (مثل اسم یوزر، اسم گروه یا کامپیوتر) است. جالب است بدانید کانتینرهای پیشفرضِ اکتیو (مثل پوشه Users) از نوع OU نیستند و CN محسوب میشوند.
DN (Distinguished Name)
آدرس مطلق و کاملِ یک شیء از پایینترین سطح تا رسیدن به ریشه (Root) دامین است. این آدرس کاملاً یکتاست.
مثال: CN=Ali, OU=HR, DC=shoma, DC=com
RDN (Relative Distinguished Name)
آدرس نِسبی و محلیِ یک شیء است. یعنی فقط بخش نهایی آدرس را نشان میدهد (مثل نام فایل بدون آدرس پوشههای قبلی).
مثال: CN=Ali